Ngày 7-7, bệnh nhân đầu tiên được tái tạo dây chằng chéo trước gối bằng gân dự trữ tại Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) đã ra viện sau một tuần điều trị.

Đây là kỹ thuật đã thực hiện tại nhiều bệnh viện châu Âu và Bắc Mỹ nhưng gần như mới triển khai ở VN, mở ra cơ hội cho bệnh nhân gặp khó khăn đi lại sau chấn thương do chơi thể thao hoặc tai nạn giao thông.

Tái tạo dây chằng gối bằng gân

Bệnh nhân đầu tiên kể trên là bà Nguyễn Thị Vinh, 41 tuổi, ở Hoài Đức, Hà Tây. Tháng 1-2006 bà Vinh ngã xe máy, thời gian sau đó bà đi không vững, khớp như bị trượt, nhất là những lúc phải mang xách hay gồng gánh, mà bà lại là nông dân thường xuyên phải lao động nặng. Tại nhiều bệnh viện, bà Vinh được chẩn đoán mắc chứng viêm khớp, sau đó là giãn dây chằng nhưng điều trị đông – tây y đều không khỏi. Cách đây một năm, bà Vinh được chẩn đoán là đứt dây chằng chéo trước khớp gối và phẫu thuật tại Bệnh viện Việt Đức.

Bỏ cuộc chơi

Bác sĩ Ngô Văn Toàn, trưởng khoa chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Việt Đức, cho biết tại ca phẫu thuật cách đây một năm các bác sĩ đã lấy gân cơ bán gân và gân cơ thon của chính bệnh nhân để tái tạo dây chằng chéo trước khớp gối. Đây là một trong bốn dây chằng khớp gối và cũng là tổn thương hay gặp nhất ở nhóm người chơi thể thao, bị tai nạn giao thông chấn thương ở khớp gối, ảnh hưởng nghiêm trọng nhất đến chức năng của khớp gối.

Tập hơn 9 tháng

Muốn đạt hiệu quả tốt nhất sau tái tạo dây chằng gối mới, các bác sĩ hướng dẫn bệnh nhân một liệu trình tập luyện bốn giai đoạn, kéo dài chín tháng. Mục tiêu sau khi phẫu thuật và tập luyện là việc gấp – duỗi đầu gối như người bình thường, không đau, không có dấu hiệu bất thường của khớp bánh chè lồi cầu. Sau chín tháng, bệnh nhân có thể chuyển sang giai đoạn năm với biên độ vận động khớp bình thường, an toàn để trở lại với các hoạt động như thể thao.

“Những người chơi thể thao chuyên nghiệp nếu bị chấn thương dây chằng chéo trước khớp gối nếu không được điều trị hợp lý có khi phải bỏ nghề vì không trụ được, không xoay, không chạy được” – bác sĩ Toàn cho biết.

Lấy gân của chính bệnh nhân tái tạo dây chằng cũng là phương pháp điều trị đã được áp dụng ở nhiều nước, nhưng với bệnh nhân Vinh sau phẫu thuật vẫn gặp khó khăn trong đi lại, khi chống chân để đi xe đạp hoặc xách một vật nặng từ 5kg trở lên. Nguyên nhân do phần gân mới tái tạo đã bị đứt một nửa, không còn sức căng.

Chính vì lý do trên, hôm 30-6, kíp bác sĩ của khoa chấn thương chỉnh hình đã quyết định phẫu thuật lại cho bệnh nhân Vinh với phương thức lấy gân dự trữ (loại gân gót chân thu thập được ở những trường hợp bị tai nạn giao thông phải cắt bỏ chân, người hiến gân không mắc các bệnh lây nhiễm như HIV, viêm gan…). Phần gân mới đóng vai trò như một thiết bị hỗ trợ, đồng thuận và chung sống được với các tổ chức xung quanh. Sau khi đặt gân mới vào vị trí, các bác sĩ đã bắt vít cố định với các bộ phận còn lại ở đầu gối.

Theo bác sĩ Ngô Văn Toàn, sẽ không có hiện tượng thải ghép phần gân mới và trong trường hợp tái tạo không đạt yêu cầu bệnh nhân hoàn toàn có thể được điều trị lại, cũng với nguồn gân dự trữ các bác sĩ đã thu thập được. Theo bà Vinh, khoảng bốn ngày sau khi được thay dây chằng gối bằng gân, chân bà giảm đau nhiều, đã tập đi lại được… Hiện giá thành điều trị cho một bệnh nhân đang ở mức ưu đãi khoảng 2 triệu đồng.

Không nhìn thấy!

Theo bác sĩ Ngô Văn Toàn, tổn thương dây chằng chéo khớp gối và sụn chêm là hai tổn thương hay gặp ở người bị chấn thương đầu gối do chơi thể thao cả nghiệp dư lẫn chuyên nghiệp và tai nạn giao thông. Trong tuần qua, riêng bác sĩ Toàn đã phẫu thuật cho tám bệnh nhân gặp các tổn thương này. Tuy nhiên, bệnh nhân thường đến viện rất muộn do sau chấn thương không thấy gãy xương, vẫn đi cà nhắc được… làm bệnh nhân thường ít lưu tâm đến mức độ nghiêm trọng hoặc dùng các biện pháp dân gian như bó lá hoặc xoa mật gấu! Theo bác sĩ Toàn, những chấn thương tổ chức phần mềm như gân, dây chằng là những “thương tổn tế nhị”, thầy thuốc có kinh nghiệm mới phát hiện được.

Trước đây, các bác sĩ dùng phương pháp mổ mở để điều trị chấn thương dây chằng chéo trước khớp gối. Tuy nhiên, hiện phương pháp dùng gân của chính bệnh nhân để tái tạo thông qua phẫu thuật nội soi được áp dụng nhiều hơn nhằm mục đích rút ngắn thời gian điều trị, giảm tổn thương, đau đớn cho bệnh nhân. Song có những ý kiến cho rằng bệnh nhân đã bị chấn thương lại lấy thêm gân của họ, mặc dù đó là những gân không quan trọng lắm trong việc đi lại, nhưng vẫn có những ảnh hưởng vì cơ thể con người là một tổng thể hài hòa! Vì vậy, biện pháp mới được áp dụng: lấy gân dự trữ để tái tạo có thể coi là một hướng đi, nhất là trong trường hợp tái tạo không đạt yêu cầu, các bác sĩ có thể thay thế bằng gân dự trữ mới.